NASA'dan Şok İtiraf: Boeing Starliner Test Uçuşu "A Tipi Kaza" Olarak Sınıflandırıldı
Uzay araştırmalarının öncü kuruluşu NASA, Boeing'in merakla beklenen ilk insanlı Starliner test uçuşuyla ilgili kapsamlı soruşturma raporunu kamuoyuyla paylaştı. Rapor, 19 Şubat 2026 tarihinde yayımlanırken, yaklaşık iki hafta sürmesi hedeflenen ve iki astronotu Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) götürmesi planlanan görevin, beklenmedik teknik sorunlar nedeniyle tam 93 güne uzadığını ortaya koydu. NASA, bu durumu, havacılık ve uzay terminolojisindeki en ciddi güvenlik sınıflandırması olan "A Tipi kaza" olarak resmen nitelendirdi.
Görev Planı Alt Üst Oldu: 8 Gün Yerine 93 Gün Uzayda
Boeing'in Starliner uzay aracı, NASA astronotları Butch Wilmore ve Suni Williams'ı 5 Haziran 2024 tarihinde ilk insanlı test görevi kapsamında yörüngeye taşımıştı. Başlangıçta 8 ila 14 gün arasında planlanan bu tarihi görev, aracın itki sisteminde tespit edilen kritik anormallikler nedeniyle öngörülemeyen bir şekilde uzadı. Bu durum, hem astronotların hem de NASA'nın planlarını alt üst etti.
Kapsülün ISS'ye yaklaşırken yaşadığı ciddi teknik aksaklıklar ve manevra kabiliyetinde yaşanan kayıplar, görev süresinin dramatik bir şekilde uzamasına neden oldu. Yapılan kapsamlı analizler ve yer testlerinin ardından, NASA mürettebatsız bir şekilde Starliner'ı Dünya'ya geri getirme kararı aldı. Starliner, nihayet Eylül 2024'te New Mexico'ya iniş yaparken, mahsur kalan Wilmore ve Williams ise Mart 2025'te NASA'nın rakibi olan SpaceX'in Crew-9 göreviyle güvenli bir şekilde Dünya'ya döndü.
Liderlik Hataları ve Donanım Sorunları Masaya Yatırıldı
NASA, yaşanan bu talihsiz olayın ardından Şubat 2025'te bağımsız bir Program Araştırma Ekibi kurarak olayın kök nedenlerini derinlemesine incelemeye başladı. Kasım 2025'te tamamlanan raporda, sadece donanım arızalarının değil, aynı zamanda yeterlilik çalışmalarındaki eksiklikler, organizasyonel zafiyetler ve liderlik hatalarının da bu riskli duruma yol açtığı vurgulandı. Rapora göre, bu faktörlerin bir araya gelmesi, insanlı uzay uçuşu güvenlik standartlarını karşılamayan ciddi riskler oluşturdu.
NASA İdaresi Başkanı Jared Isaacman, raporun ardından yaptığı sert açıklamalarda hem Boeing'i hem de kendi kurumunu sorumlu tuttu. Isaacman,
"Boeing Starliner'ı inşa ederken, NASA onu kabul etti ve iki astronotu uzaya gönderdi. Bu süreçte her iki tarafın da sorumluluğu var."
diyerek duruma tepki gösterdi. Kapsülün ISS'ye yaklaşırken yaşadığı teknik sorunların "çok belirgin" olduğunu belirten Isaacman, gelecekte benzer hataların tekrarlanmaması için gerekli derslerin çıkarılacağını ve sorumluların belirleneceğini sözlerine ekledi.
NASA'nın görevi "A Tipi kaza" olarak sınıflandırma kararı, özellikle kapsülün ISS'ye kenetlenme manevrası sırasında yaşadığı kontrol kaybı ve bunun potansiyel mali sonuçlarıyla doğrudan ilişkili. Kurum, şans eseri herhangi bir yaralanma yaşanmadığını ve kenetlenme öncesinde kontrolün yeniden sağlandığını belirtse de, yaşananlar uzay taşımacılığındaki riskleri bir kez daha gözler önüne serdi.
Kök neden analizi ve alınan dersler doğrultusunda incelemeler devam ederken, bu olay Boeing ve NASA'nın gelecekteki uzay görevlerinde daha titiz ve dikkatli hareket etmesi gerektiğinin altını çiziyor. Özellikle NASA'nın, hem Boeing hem de SpaceX ile ortaklaşa yürüttüğü mürettebatlı uzay görevlerindeki koordinasyon ve denetim mekanizmalarının gözden geçirilmesi bekleniyor.
