HavaPedia
Havacılık dünyasının terminolojisi, teknik terimleri ve jargonları.
A/C (Aircraft)
Uçak kelimesinin kısaltmasıdır. Havacılık iletişiminde sıkça kullanılır.
Aerodinamik Sürükleme
Uçağın havada ilerlemesine karşı oluşan ve uçağı yavaşlatan kuvvettir. Hava moleküllerinin uçağa çarpması sonucu oluşur.
Alçalma Konisi
Uçağın inişe yaklaşırken izlemesi gereken, havaalanına göre belirlenmiş güvenli alçalma yolu.
Approach
Uçağın inişe hazırlık sürecinde havaalanına yaklaşması ve iniş hattına girmesi. Çeşitli yaklaşma prosedürleri mevcuttur.
Apron
Havaalanında uçakların park ettiği, yolcuların bindirildiği ve indirildiği, yakıt ikmalinin yapıldığı alandır.
APU
Auxiliary Power Unit (Yardımcı Güç Ünitesi) kısaltmasıdır. Uçak motorları çalışmıyorken elektrik ve basınçlı hava sağlayan küçük bir türbin motoru.
Basınç Yüksekliği (Pressure Altitude)
Standart atmosfer koşullarına göre düzeltilmiş olan yükseklik değeridir. Uçak performans hesaplamalarında kullanılır.
Eğik Tırmanış (Oblique Climb)
Uçağın hem yükseldiği hem de yatay olarak hareket ettiği bir tırmanış manevrasıdır. Genellikle özel durumlarda veya askeri havacılıkta kullanılır.
Eş Zamanlı Seyrüsefer (RNAV)
Uçağın yer tabanlı seyrüsefer yardımcılarına ihtiyaç duymadan, bilgisayar ve sensörler yardımıyla belirlenen rotayı takip etmesini sağlayan seyrüsefer yöntemidir.
FL (Flight Level)
Hava trafiği kontrolünde kullanılan standart bir irtifa ölçüsüdür. Deniz seviyesindeki standart basınca göre ayarlanmış bir altimetre ile belirlenir, genellikle 100 feet'lik artışlarla ifade edilir (örn. FL350, 35,000 feet).
Flaperon
Hem kanatçık (aileron) hem de flap görevini görebilen, uçağın yanal kontrolünü ve kaldırma kuvvetini artıran bir kontrol yüzeyidir.
FLIP
Flight Information Publication kısaltmasıdır. Havacılıkta kullanılan haritalar, prosedürler ve havalimanı bilgileri gibi seyrüsefer bilgilerini içeren resmi yayınlardır.
FOD (Foreign Object Debris)
Havaalanı pistlerinde veya apronlarda bulunan ve uçaklara veya ekipmanlara zarar verebilecek yabancı cisimlerdir (metal parçaları, taşlar vb.).
Hava Aracı Bakım Lisansı (Aircraft Maintenance License)
Hava araçları üzerinde bakım, onarım ve revizyon işlemleri yapmaya yetkili personelin sahip olması gereken resmi belgedir.
Hava Freni
Uçağın iniş sırasında veya havada hızını azaltmak için kullanılan, aerodinamik sürtünmeyi artıran yüzeylerdir.
Hava Hukuku
Havacılık faaliyetlerini düzenleyen ulusal ve uluslararası yasal düzenlemelerin tamamıdır.
Havaalanı Mania
Havaalanı çevresinde, uçakların güvenli iniş ve kalkışını engellememesi için belirlenmiş yükseklik sınırlamalarıdır.
Havaalanı Rüzgar Gülü
Havaalanındaki rüzgarın yönünü ve hızını görsel olarak gösteren, konik veya silindir şeklinde bir kumaş yapıdır. Pilotların kalkış ve iniş kararlarında yardımcı olur.
Holding Pattern
Uçağın iniş izni beklerken belirli bir noktada dairesel bir rota izlemesi.
ILS (Instrument Landing System)
Kötü hava koşullarında pilotlara iniş için hassas yönlendirme sağlayan, yer tabanlı bir aletli iniş sistemidir.
Kara Kutu (Uçuş Veri Kaydedicisi/Kokpit Ses Kaydedicisi)
Uçuş esnasında kaydedilen verileri ve kokpit seslerini saklayan, kaza sonrası inceleme için kullanılan dayanıklı cihazdır.
METAR
Havaalanlarında düzenli aralıklarla yayınlanan, mevcut hava durumunu bildiren meteorolojik rapor.
Minimum İniş Minimumları (Landing Minimums)
Bir uçağın belirli bir havalimanına iniş yapabilmesi için karşılaması gereken en düşük görüş mesafesi ve bulut yüksekliği şartlarıdır.
Minimum Sink Rate
Bir planörün veya uçağın, motor gücü olmaksızın havada kalma süresini maksimize eden en düşük düşüş hızıdır.
OAT
Outside Air Temperature'ın kısaltmasıdır. Uçuş sırasında uçağın dışındaki havanın sıcaklığını ifade eder.
Oksiijen Maskesi
Kabine basıncının düşmesi durumunda yolculara ve mürettebata oksijen sağlamak için kullanılan maskedir.
QFE
Belirli bir havaalanının referans noktasına göre ayarlanmış atmosfer basıncıdır. Yükseklik göstergesini havaalanı seviyesine göre sıfırlamak için kullanılır.
Runway Incursion
Bir uçağın, aracın veya kişinin izinsiz olarak aktif bir pist üzerine girmesi durumudur. Ciddi bir güvenlik riski oluşturur.
Seyrüsefer Işıkları
Uçakların konumunu ve yönünü diğer uçaklara bildirmek için kullanılan, genellikle kırmızı, yeşil ve beyaz renkte olan ışıklardır.
Slatlar
Kanatların ön kenarında bulunan, yüksek hücum açılarında kaldırma kuvvetini artırmak ve stol hızını düşürmek için kullanılan hareketli yüzeylerdir.
Stall Şeridi (Stall Strip)
Uçak kanadının hücum açısının artması durumunda, kanadın kökünden başlayarak stall olmasını sağlayan küçük bir çıkıntıdır. Bu, aileronların etkinliğini koruyarak daha kontrollü bir stall sağlar.
Stol Hızı
Uçağın aerodinamik kaldırma kuvvetini kaybederek düşmeye başladığı en düşük hızı ifade eder. Bu hız, uçağın ağırlığı, kanat konfigürasyonu ve diğer faktörlere bağlı olarak değişir.
Sürükleme (Drag)
Uçağın hareketine karşı koyan aerodinamik kuvvettir. Hava direnci olarak da bilinir ve yakıt tüketimini etkiler.
Sürükleme Katsayısı (Cd)
Bir cismin (uçak) hava akışına karşı gösterdiği direncin bir ölçüsüdür. Ne kadar yüksek olursa, o kadar fazla sürükleme oluşur.
TCAS (Trafik Çarpışma Önleme Sistemi)
Uçakların birbirine çok yaklaşması durumunda kokpitte sesli ve görsel uyarılar vererek olası çarpışmaları önleyen sistemdir.
Tırmanış Açısı
Uçağın yatay düzlemle yaptığı açıdır. Uçağın ne kadar hızlı irtifa kazandığını gösterir.
Transponder
Uçakta bulunan ve radar sinyallerine otomatik olarak yanıt veren bir cihazdır. Hava trafik kontrolörlerinin uçağı tanımlamasına ve izlemesine yardımcı olur.
Uçuş Planı
Pilotun uçuş öncesinde hava trafik kontrolüne sunduğu, uçuş rotası, irtifa, hız ve diğer önemli bilgileri içeren belgedir.
Uçuş Simülatörü
Uçuş deneyimini taklit eden ve pilotların eğitiminde kullanılan bir cihazdır. Farklı hava koşullarında ve acil durumlarda pratik yapma imkanı sunar.
Uçuş Verisi Kaydedicisi (Black Box)
Uçuş sırasında uçuş parametrelerini kaydeden ve kaza incelemelerinde kullanılan dayanıklı kayıt cihazıdır.
Uçuş Zarfları
Bir uçağın güvenli bir şekilde uçabileceği hız, irtifa ve ağırlık gibi parametrelerin sınırlarını gösteren grafik veya tablolardır.
Uçuş Zarflı (Flight Envelope)
Uçağın güvenli bir şekilde uçabileceği hız, irtifa ve yükleme koşullarının sınırlarını gösteren aralıktır.
Uçuş Zarflığı
Uçağın güvenli bir şekilde uçabileceği hız, yükseklik ve ivme sınırlarını gösteren alandır. Bu sınırların aşılması uçağın yapısına zarar verebilir.
VOR (VHF Omni-directional Range)
Uçakların yön bulmasına yardımcı olan bir tür radyo seyrüsefer yardımcısıdır. Uçağın VOR istasyonuna göre konumunu gösterir.
Wake Türbülansı
Büyük uçakların arkasında bıraktığı türbülanslı hava akımıdır. Arkasından uçan uçaklar için tehlikeli olabilir.
Yakıt Bozulma İndeksi
Uçak yakıtının kalitesini belirlemek için kullanılan bir ölçüdür. Yakıtın depolanma ve kullanım ömrünü etkileyen faktörleri değerlendirir.
Yakıt Derecesi (Fuel Grade)
Uçak motorları için kullanılan yakıtın oktan sayısı veya performansını gösteren değer. Doğru yakıt derecesi, motorun düzgün çalışması için önemlidir.
Yatay Stabilizatör (Horizontal Stabilizer)
Uçağın kuyruk kısmında bulunan ve uçağın yatay eksende (pitch) dengesini sağlayan aerodinamik yüzeydir.
Yük Faktörü
Uçak üzerindeki toplam yükün, uçağın ağırlığına oranı. Manevralar sırasında artar ve uçağın yapısal dayanımını etkileyebilir.
