FAA'nın Kritik Hava Trafiği Kontrolörü Yetiştirme Programı, ABD Ulaştırma Bakanlığı'nın Mercek Altında
Amerika Birleşik Devletleri'nde hava trafiği güvenliğinin temel taşı olan hava trafik kontrolörlerinin yetiştirilme süreci, köklü sorunlarla boğuşuyor. ABD Ulaştırma Bakanlığı (DOT) Yolsuzlukları Önleme Ofisi (Inspector General), Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) Oklahoma City'deki Akademisi'nde yürütülen hava trafik kontrolörü eğitim programını kapsamlı bir denetime tabi tuttu. Bu denetim, FAA'nın 2028 yılına kadar yaklaşık 9.000 yeni kontrolör işe alma hedefine ulaşma çabalarının ortasında geldi ve mevcut sistemin bu hedeflere ulaşmada ne kadar gerçekçi olduğu sorgulanıyor.
Tarihi Yüksek Başvurular, Endişe Veren Başarısızlık Oranları
Şubat 2025'te ABD Ulaştırma Bakanlığı tarafından duyurulan ve kontrolör işe alımını "süper şarj etmeyi" amaçlayan yüksek profilli bir işe alım kampanyası, 10.000'den fazla başvuruyu beraberinde getirmişti. Bu başvurulardan yaklaşık 8.300'ü FAA Akademisi'nde inceleme ve testler için yönlendirildi. Sonuç olarak, Akademi'nin tarihindeki en büyük sınıf olan yaklaşık 600 trainee programa dahil edildi. Ancak, denetim raporlarına göre, 2024 mali yılında trainee başarısızlık oranı %30'un üzerinde seyrediyor. Bu durum, FAA'nın hem nitelikli kontrolör açığını kapatma hem de sistemi modernize etme çabalarını gölgeliyor.
Eğitmen Eksikliği ve Teknolojiye Ayak Uyduramayan Müfredat
DOT'un denetim memo'sunda belirtildiği üzere, FAA'nın mevcut kontrolör yetiştirme programının karşılaştığı temel zorluklar arasında eğitmen eksikliği, eğitim kapasitesindeki sınırlamalar ve teknolojideki hızlı değişimlere ayak uydurmakta zorlanan bir müfredat yer alıyor. Bu faktörler, FAA'nın 2028 yılına kadar 8.900 yeni kontrolör işe alma hedefini tehlikeye atıyor. Mevcut durumda, hava trafik kontrolörü açığının, bugünkü hava trafiği seviyelerini yönetmek için önerilen sayının binlerce altında olduğu tahmin ediliyor. Denetim, özellikle eğitmen sıkıntısının nasıl ele alındığını, eğitim tesislerinin artan öğrenci sayısını kaldırıp kaldıramayacağını ve müfredatın güncellenmesindeki etkinliği değerlendirecek.
Yolsuzlukları Önleme Ofisi, "Sertifikalı kontrolör sayısını artırmanın ulusal hava sahası sistemini güvenli bir şekilde yönetmek için taşıdığı önemin" altını çizerek, denetimin "engelleri belirleme ve FAA'nın işe alım hedeflerine ulaşmasına yardımcı olma" amacını taşıdığını belirtti.
Geçmişin Gölgeleri: Hükümet Kapanmalarının Etkisi
Kontrolör istihdamı, onlarca yıldır süregelen kronik bir sorun olmasına rağmen, son yıllarda yaşanan olaylar bu baskıyı daha da artırdı. Özellikle 2025 yılındaki 43 günlük hükümet kapanması sırasında, hava trafik kontrolörlerinin maaşsız çalışmaya devam etmesi gerekmişti. Bu süreçte binlerce kontrolörün hastalanması, yaygın uçuş gecikmelerine ve iptallerine yol açmıştı. FAA, birçok büyük havalimanında trafiğin yaklaşık %10 oranında azaltılmasını emretmiş, bazı kontrol kulelerinde ise geçici olarak hiç personel bulunamamıştı. Medya raporlarına göre, bu dönemde Akademi'deki yaklaşık 500 trainee programdan ayrılmış ve finansal belirsizlik nedeniyle Akademi'nin tamamen kapanma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığı belirtilmişti. Bu aksamalar, işe alım çabalarını önemli ölçüde sekteye uğrattı.
Denetimin Kapsamı ve Beklentiler
DOT'un denetimi, hem FAA genel merkezinde hem de FAA Akademisi'nin bulunduğu Mike Monroney Havacılık Merkezi'nde yürütülecek. Denetimin önümüzdeki haftalarda başlaması ve bulguların 2026 yılı sonunda açıklanması bekleniyor. Bu bulgular ve öneriler, FAA'nın gelecekteki kontrolör yetiştirme stratejilerini şekillendirecek.
Bu denetim, havacılık güvenliğinin kritik bir unsuru olan hava trafik kontrolörlerinin istihdamı ve eğitimi konusunda atılması gereken adımları gözler önüne sererken, sektör paydaşları tarafından yakından takip ediliyor.
