Eindhoven Havalimanı'nda Özel Jetlere Yasak: Çevreci Politikaların Yeni Odağı
Hollanda'nın önemli havacılık merkezlerinden Eindhoven Havalimanı, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren fosil yakıtlı özel jetlere yönelik kapsamlı bir yasak uygulayarak çevreci havacılık politikalarında önemli bir adım attı. Kasım 2023'te duyurulan bu karar, hem sektörde hem de çevre aktivistleri arasında geniş yankı buldu. Yasak, havalimanının CO₂ emisyonlarını ve gürültü kirliliğini azaltma taahhüdünün somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor.
NewSky.TR'nin edindiği bilgilere göre, bu uygulama ile havalimanı ticari sivil havayolu operasyonlarına odaklanırken, business aviation'a (iş jetleri) ayrılan kapasiteyi önemli ölçüde kısıtlamış oldu. Karar, özellikle çevreci gruplar tarafından 'zenginlerin çevreyi kirleten özel jetlerine karşı sembolik bir zafer' olarak nitelendirilirken, havacılık sektöründe de operasyonel değişikliklere yol açtı.
Yasağın Kapsamı ve İstisnaları
Eindhoven Havalimanı'nda yürürlüğe giren yeni düzenleme, havalimanını hem yolcu hem de ticari operasyonlar için sürdürülebilir bir merkez haline getirmeyi amaçlıyor. Bu çerçevede, fosil yakıt kullanan özel ve iş jetlerinin operasyonları neredeyse tamamen sonlandırıldı. Artık havalimanı, Transavia, Ryanair, Corendon ve TUI gibi popüler tatil havayollarının ticari uçuşlarına öncelik veriyor.
Ancak, bu kapsamlı yasağın bazı önemli istisnaları bulunuyor. Acil tıbbi tahliyeler ve ambulans uçuşları, bu yasaktan muaf tutuldu. Bunun yanı sıra, test ve deneme amaçlı kullanılan, özellikle elektrikli gibi sürdürülebilir yakıt teknolojilerine sahip küçük uçaklar için sınırlı bir kapasite ayrıldı. Bu sınırlı kapasite, yıllık yaklaşık 500 hareket ile sınırlandırıldı. Eindhoven Hava Üssü ile ortak kullanılan askeri uçuşlar ise yasağın dışında tutuldu.
Kararın Arkasındaki Gerekçeler ve Hedefler
Eindhoven Havalimanı'nın bu radikal kararı almasında, küresel iklim değişikliğiyle mücadele ve yerel çevresel etkileri azaltma hedefi yatıyor. Havalimanı yönetimi, 2030 yılına kadar CO₂ emisyonlarını ve gürültü kirliliğini 2019 seviyelerine göre %30 oranında azaltma gibi iddialı bir taahhütte bulundu. Bu hedefe ulaşmada, özel jetlerin çevresel etkisi önemli bir faktör olarak öne sürüldü.
Yapılan analizlere göre, özel jetler ticari uçuşlara kıyasla yolcu başına çok daha yüksek bir CO₂ emisyonu ve gürültü ayak izine sahip. Bu durum, ticari uçuşlara göre 10 ila 30 kat daha kirletici olabilmeleri anlamına geliyor. Ancak bu 'lüks' ulaşım türünün, Brainport bölgesi gibi havalimanının bulunduğu bölgeye sağladığı ekonomik katkının sınırlı olduğu vurgulandı. Özel uçuşların, havalimanındaki toplam yıllık hareketlerin sadece küçük bir kısmını (yaklaşık 1.000 adet) oluşturması, alınan kararın genel uçuş sayısını büyük ölçüde etkilemeyeceğini gösteriyor. 2026-2027 dönemi için belirlenen üst sınır 40.500-41.500 uçuş olarak açıklandı ve bu sürenin ardından gürültü temelli bir izleme sistemine geçilmesi planlanıyor.
Sektörel Etkiler ve Çevreci Hareketler
Eindhoven'ın özel jet yasağı kararı, ulusal ve uluslararası düzeyde önemli tartışmalara yol açtı. Karar, Stay Grounded gibi önde gelen çevreci gruplar tarafından büyük bir memnuniyetle karşılandı. Bu gruplar, yasak kararını 'zenginlerin aşırı kirletici özel jetlerine karşı sembolik ancak önemli bir adım' olarak değerlendiriyor. Havacılık sektörünün sürdürülebilir bir geleceğe taşınması gerektiği fikri, bu tür eylemlerle daha fazla görünürlük kazanıyor.
Bu gelişme, havacılık medyası tarafından da yakından takip edildi. AINonline, ch-aviation ve DutchNews.nl gibi yayın organları, kararın detaylarını ve potansiyel etkilerini sayfalarına taşıdı. Bazı özel jet operatörleri, kararın ardından operasyonlarını Rotterdam veya Amsterdam Schiphol gibi alternatif havalimanlarına kaydırmak zorunda kaldı. Örneğin, ASL Group, JetNetherlands ve FLYINGGROUP gibi firmalar, bu değişikliğe uyum sağlamak için stratejik adımlar attı.
Ancak, kararın etkinliği konusunda bazı eleştiriler de mevcut. Bazı eleştirmenler, özel jetlerin havacılığın toplam karbon emisyonlarındaki payının oldukça küçük olduğunu (%1-2 civarı), bu nedenle yasağın daha çok sembolik bir anlam taşıdığını savunuyor. Buna karşın, Hollanda'da Schiphol Havalimanı'nda da benzer özel jet kısıtlamalarının gündeme gelmesi, bu eğilimin ülkenin genel havacılık politikalarıyla uyumlu olduğunu gösteriyor. 1 Ocak 2026'dan itibaren yasakların yürürlükte olması ve uçakların alternatif havalimanlarına yönlendirilmesiyle ilgili haberler, Eindhoven'ı çevreci havacılık tartışmalarında önemli bir örnek vaka haline getirmiş durumda.
