Dreamliner’ların Tamamı Yere İndirilir mi? (Grounding İhtimali)
Havacılık tarihinde bir uçağın küresel olarak yere indirilmesi (grounding), ancak "kronik bir tasarım kusuru" kanıtlandığında gerçekleşir (Örn: 2019'daki 737 MAX krizi veya 2013'teki 787 batarya yangınları).
- Kritik Eşik: Eğer FAA (ABD) veya EASA (Avrupa), Air India vakasının bir "pilot hatası" değil, elektriksel veya mekanik bir sistem arızası olduğuna karar verirse, 1.100'den fazla uçağın uçuşu dünya genelinde askıya alınabilir.
- Mevcut Durum: Şu an için otoriteler "eğitim ve kontrol" uyarısıyla yetiniyor. Ancak Şubat 2026 sonuna kadar başka bir havayolunda benzer bir "switch" vakası yaşanırsa, grounding ihtimali %80'in üzerine çıkacaktır.
Türkiye Menşeili Havayolları Nasıl Etkilenir?
Olası bir yasak kararından Türkiye'de en ağır darbeyi, stratejisini bu modele bağlayan Türk Hava Yolları (THY) alacaktır.
1. THY Filosunda "Kapasite Çöküşü"
THY’nin şu an filosunda 30’dan fazla aktif Boeing 787-9 bulunuyor. Ayrıca 2025 sonunda verilen dev siparişle birlikte 75 uçağa kadar çıkacak bir 787 ajandası var.
- Operasyonel Felaket: THY, Dreamliner’ları özellikle Amerika, Asya ve Avustralya gibi en kârlı, uzun menzilli hatlarında kullanıyor. Bu uçakların yere inmesi, İstanbul çıkışlı New York, Tokyo, Bali gibi hatların bir anda durması veya çok daha yüksek maliyetli eski uçaklarla (eğer boşta varsa) ikame edilmesi demektir.
- Finansal Kayıp: Sadece bilet iadeleri ve konaklama masrafları değil, aynı zamanda uçağın yerdeki günlük kira/finansman maliyeti uçak başına günlük 50.000 - 80.000 doları bulabilir.
2. Teknik Servis ve Bakım (Turkish Technic)
Turkish Technic, bölgesel bir bakım devi olarak Air India vakasıyla gündeme gelmiş ancak THY bu uçakların bakımının kendileri tarafından yapılmadığını resmen duyurmuştu.
- Eğer küresel bir yasak gelirse, Turkish Technic bu uçakların "modifikasyon" ve "parça değişim" merkezi haline gelebilir. Bu durum, operasyonel bir kriz olsa da bakım merkezi için büyük bir iş hacmi (ve dolayısıyla gelir) yaratabilir.
3. Rekabet Dengesi Değişir
THY’nin aksine, filosunda 787 bulundurmayan (çoğunlukla dar gövde veya Airbus ağırlıklı giden) diğer Türk operatörleri bu süreçten pazar payı kaparak çıkabilir. Ancak Türkiye’nin "uzun menzil" pazarındaki hakimiyeti ciddi yara alır.
Analiz: "MAX" Dersleri ve Boeing'in Çıkmazı
Havacılık analistlerine göre Boeing, 737 MAX sürecindeki hatasını tekrarlamak istemiyor. Ancak Air India vakasının Haziran 2025 kazasıyla benzerliği, "yazılımsal bir müdahale mi yoksa mekanik bir değişim mi?" sorusunu hayati kılıyor. Eğer parça değişimi gerekirse, tedarik zinciri krizleri nedeniyle uçakların aylarca yerde kalması işten bile değil.
SONUÇ: Türkiye için Dreamliner'ların yere inmesi, sadece bir teknik sorun değil, milli bayrak taşıyıcısının küresel büyüme planlarının (2033 vizyonu) duvara toslaması riskini taşıyor.
