ABD Hava Kuvvetleri Radarsız F-35'leri Teslim Aldı: Üretim Aksaklıkları Tartışma Yarattı
Washington D.C. – 13 Şubat 2026 – ABD Hava Kuvvetleri (USAF) envanterine, yeni nesil AN/APG-85 radar sistemi entegre edilmemiş F-35 Lightning II savaş uçaklarının dahil edildiği iddiaları, savunma sanayiinde önemli bir tartışma başlattı. ABD merkezli savunma yayın organı Avionics International tarafından ortaya atılan iddialara göre, radar sisteminin üretim ve teknik uyum süreçlerindeki gecikmeler nedeniyle teslimatlar durdurulmak yerine, uçaklar geçici bir çözümle radarsız olarak kabul edildi.
Radar Entegrasyonunda Yaşanan Teknik Aksaklıklar
Yeni nesil F-35'lerde kullanılması planlanan AN/APG-85 radarının entegrasyon sürecinde yaşanan teknik sorunlar, üretim hattında ciddi bir darboğaza neden oldu. Mevcut F-35'lerde kullanılan daha eski AN/APG-81 radarının ise yeni üretim bloklarındaki montaj sistemleriyle uyumlu olmadığı belirtiliyor. Bu durum, eski radarın da geçici olarak takılamamasına yol açtı.
Üretici firma Lockheed Martin'in, üretimi tamamen durdurmak yerine F-35'leri radar sistemi olmaksızın teslim etme kararı aldığı öne sürüldü. Radarın bulunması gereken burun bölümüne, uçağın aerodinamik dengesini sağlamak amacıyla “balast” adı verilen ek ağırlıkların yerleştirildiği ifade ediliyor. Bu önlemle uçuş güvenliğinin sağlandığı belirtilse de, savunma uzmanları radar olmadan F-35'lerin kendi başına hedef tespiti yapamayacağını ve yalnızca harici platformlardan veri alarak görev icra edebileceğini vurguluyor. Bu durumun, özellikle yüksek gerilimli çatışma ortamlarında ciddi operasyonel riskler doğurabileceği uyarısında bulunuluyor.
Maliyet Artışı ve Türkiye'nin F-35 Süreci
Lockheed Martin'in, hem eski hem de yeni radar sistemlerini destekleyebilecek yeni bir gövde tasarımı üzerinde çalıştığı ancak bu revizyonun yeniden sertifikasyon ve üretim hattı güncellemeleri gerektireceği belirtiliyor. Birim maliyeti 115 ila 130 milyon dolar arasında değişen F-35 programında, bu tür bir revizyonun maliyetleri daha da yukarılara taşıması bekleniyor. F-35'ler, dünya genelinde en pahalı beşinci nesil savaş uçakları arasında yer alıyor.
Bu gelişmeler, Türkiye'nin F-35 programıyla olan ilişkisini de yeniden gündeme getiriyor. Türkiye, F-35 programının üretici ortaklarından biri olmasına rağmen, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle programdan çıkarılmıştı. ABD'li yetkililer, S-400'lerin F-35'in radar ve hayalet (stealth) teknolojilerine ilişkin kritik verileri riske atabileceği gerekçesini öne sürmüştü.
Geçtiğimiz dönemde ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye F-35 teslimatının yeniden değerlendirilebileceğine dair açıklamalarda bulunmuştu. Ancak süreçle ilgili net bir takvim belirlenmedi. ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, bu konunun dört ila altı ay içinde çözülebileceği yönünde bir açıklama yapmıştı. Buna karşın, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, TBMM'de yaptığı son açıklamada konuya ilişkin henüz bir gelişme olmadığını belirtmişti.
